مجله کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی

مجله کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی

بررسی موانع احراز مسئولیت در به‌کارگیری سیستم‌های تسلیحاتی خودمختار از منظر حقوق بشردوستانه.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی و دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق بشر دانشگاه تهران.
چکیده
تحولات شگرف در عرصه تسلیحات‌خودمختار هوشمند مبتنی بر فناوری هوش‌مصنوعی، بنیان‌های دیرپای مسئولیت در نظام حقوق بین‌الملل بشردوستانه را با چالش‌های بنیادین مواجه ساخته است. این پژوهش تحلیلی-توصیفی با اتکاء بر اسناد کلیدی بین‌المللی از جمله پروتکل‌های الحاقی ۱۹۷۷ به کنوانسیون‌های ژنو و مواد مسئولیت دولت‌ها مصوب ۲۰۰۱، به واکاوی موانع نظری و عملی در تخصیص مسئولیت در سه سطح بنیادین می‌پردازد. در سطح نخستین، نارسایی‌های ذاتی قواعد سنتی مسئولیت فرماندهی در تطابق با سیستم‌های خودگردان هوشمند آشکار می‌گردد، زیرا این قواعد بر مبنای روابط سلسله مراتبی انسانی استوار گردیده‌اند، حال آنکه تسلیحات‌خودمختار فاقد اهلیت قانونی و شخصیت حقوقی لازم می‌باشند. در سطح دوم، معضل پیچیده توزیع مسئولیت میان خالقان الگوریتم‌های هوشمند، به ویژه در مواردی که سیستم‌های پیشرفته خارج از پارادایم‌های از پیش تعریف شده به ایفای نقش می‌پردازند، خودنمایی می‌کند. در سطح سوم، باوجود اینکه قواعد آمره بین‌المللی کلیه اقدامات نهادهای تابع حکومت‌ها را به دولت مربوطه منتسب می‌دارند، لکن ماهیت غیرخطی و غیرقابل پیش‌بینی این فناوری‌های نوظهور، اجرای این اصل مسلّم حقوقی را با چالش‌های ساختاری مواجه ساخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد نظام حقوقی موجود به دلیل نقایص ساختاری، فاقد ظرفیت کافی برای پاسخگویی به چالش‌های معاصر بوده و نیازمند بازاندیشی عمیق در مبانی نظری و سازوکارهای عملیاتی است.
کلیدواژه‌ها