مجله کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی

مجله کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی

مروری بر کاربرد روان‌شناسی در زندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی‌واحد تبریز، نویسنده مسول
2 رئیس مرکز آموزش و پژوهش منطقه یک، سازمان زندان‌های کشور
3 مدیر کل اداره زندان‌های استان آذربایجان شرقی
چکیده
واژه‌ی زندان همواره با نوعی ناآرامی‌روانی همراه است. اگرچه تاریخچه ساخت اولین زندان‌ها به رم برمی‌گردد؛ ولی ناگفته پیداست که نداشتن زندان نمایشی از عدالت یک تمدن یا کشور نیست؛ چر اکه انسان همواره در طغیان و افول اخلاقی است و وجود مکان‌هایی برای تعلیم دوباره برای هر کشور لازم است. مرور ادبیات تاریخی پژوهشی نشان می‌دهد که کشور ایران نیز مانند دیگر تمدن‌های بزرگ بشری دارای نوعی ساختار تفکری قوی و انسان محور در حوزه ی نگهداشتن انسانهای مجرم در زندان بوده است؛ به طوری که در کتب کهن از قوانین حاکمه بر نظام کلی حکومتی در زندان‌ها صحبت به میان آمده است. در منظومه‌ی کشورداری تمدنی مانند ایران که اساساً بر چهار فضیلت شجاعت، عفت، حکمت و عدالت حکمرانی می‌شد؛ نمی‌توان زندان‌هایی با اصول غیراخلاقی و خارج از چارچوب انسانی مشاهده کرد؛ ولی باید توجه داشت که مسیر مدیریت فیزیکی و روانی زندان با رشد همه جانبه ی انسان و دنیای سخت افزار جهانی در حال تغییر است. بررسی‌های پژوهشی نشان می‌دهد که وجود زندان با انواع شکل‌های ممکن در طول تاریخ در کل جهان وجود داشته است؛ ولی استفاده از اصول روان‌شناسی جدید در زندان تقریبا جدید می‌نماید. در اصل، عدالت خواهی نوع بشر همواره در تمام ادوار تاریخ حضور داشته است؛ ولی صرف بند کردن انسان بدون داشتن برنامه‌ای مدون و راستین نمی‌تواند مسیر رشد و انسان آفرینی را برای محکومان و مجرمان فراهم آورد. لذا، سالهای اخیر شاهد حرکت دنیای علم روان شناسی به سوی استفاده از قدرت و پتانسیل انسان‌سازی در روان‌شناسی بوده و بر آن بوده است تا از قوانین حاکم بر روان انسان در جهت رشد متعالی او استفاده نماید. در این مقاله، سعی شده است بخش‌های مرتبط بین دو حوزه ی عظیم روان شناسی و دنیای اسرارآمیز زندان مورد مرور علمی‌قرار گرفته و مسیر رشد این جریان بزرگ فکری برای آینده شفاف تر گردد.
کلیدواژه‌ها