مجله کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی

مجله کانون وکلای دادگستری استان آذربایجان شرقی

نقش هوش مصنوعی در تفسیر قراردادهای تجاری در حقوق ایران و انگلیس.

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حمید هاشمی آلانق
. وکیل پایه یک دادگستری و دانشجوی دوره دکتری حقوق خصوصی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
چکیده
تفسیر قراردادهای تجاری یکی از مسائل اساسی در حقوق خصوصی است که دقت و فهم صحیح مفاد قرارداد نقش مهمی‌در تضمین ثبات و پیش‌بینی‌پذیری روابط تجاری دارد. با توسعه فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، امکان تحلیل سریع و دقیق متون قراردادی فراهم شده است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی– تطبیقی به بررسی نقش هوش مصنوعی در فرآیند تفسیر قراردادهای تجاری و میزان پذیرش آن در نظام‌های حقوقی ایران و انگلیس می‌پردازد.
در این تحقیق، ابتدا اصول و مبانی تفسیر قرارداد در دو نظام حقوقی تحلیل شده و سپس کاربردهای هوش مصنوعی در تحلیل خودکار متن قرارداد و چالش‌های حقوقی، اخلاقی و عملی آن شناسایی شده است. همچنین تفاوت‌ها و شباهت‌های دو نظام در پذیرش تحلیل ماشینی و میزان مشروعیت آن بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند دقت و سرعت تفسیر قراردادها را افزایش دهد، اما قادر به جایگزینی کامل قضاوت انسانی نیست. از منظر تطبیقی، نظام حقوقی انگلیس با انعطاف‌پذیری بیشتر، پذیرش فناوری‌های نوین را تسهیل می‌کند، در حالی که در حقوق ایران، ماهیت نص‌محور و تأکید بر قصد واقعی طرفین محدودیت‌هایی برای پذیرش تحلیل ماشینی ایجاد می‌کند.
این پژوهش با ارائه چارچوب تطبیقی و پیشنهاد راهکارهای قانونی و عملی، می‌تواند زمینه‌ساز به‌کارگیری مشروع و تدریجی هوش مصنوعی در تفسیر قراردادهای تجاری در ایران باشد و به توسعه علمی‌و کاربردی حقوق فناوری اطلاعات و قراردادهای تجاری کمک کند.
کلیدواژه‌ها
هوش مصنوعی
تفسیر قرارداد
قراردادهای تجاری
تحلیل خودکار